Amarakośaḥ Devanāgarī
3.4.19
punararthe’ṅga nindāyāṃ duṣṭhu suṣṭhu praśaṃsane | sāyaṃ sāye prage prātaḥ prabhāte nikaṣāntike ||
3.4.20
parutparāryaiṣamo’bde pūrve pūrvatare yati | adyātrāhnyatha pūrve’hnītyādau pūrvottarāparāt ||
3.4.21
tathādharānyānyataretarātpūrvedyurādayaḥ | ubhayadyuścobhayedyuḥ paretvahni paredyavi ||
3.4.22
hyo gate’nāgate’hni śvaḥ paraśvastu pare’hani | tadā tadānīṃ yugapadekadā sarvadā sadā ||
3.4.23
etarhi saṃpratīdānīmadhunā sāmprataṃ tathā | digdeśakāle pūrvādau prāgudakpratyagādayaḥ ||
3.5.1
saliṅgaśāstraiḥ sannādi kṛttaddhita samāsajaiḥ | anuktaiḥ saṃgrahe liṅgaṃ saṃkīrṇavadihonnayet ||
3.5.2
liṅgaśeṣavidhirvyāpī viśeṣairyadyabādhitaḥ | striyāmīdūdvirāmaikācsayoniprāṇināma ca ||
3.5.3
nāma vidyunniśāvallīvīṇādigbhūnadīhriyām | adantairdvigurekārtho na sa pātrayugādibhiḥ ||
3.5.4
talvṛnde yenikaṭyatrā vairamaithunikādivun | strībhāvādāvani ktiṇ ṇvulṇacṇvuckyabyujiñṅni śāḥ ||
3.5.5
uṇādiṣu nirūrīśca ṅyāṣūḍantaṃ calaṃ sthiram | tatkrīḍāyāṃ praharaṇaṃ cenmauṣṭā pāllavā ṇa dik ||
3.5.6
ghaño ñaḥ sā kriyāsyāṃ ceddāṇḍapātā hi phālgunī | śyainampātā ca mṛgayā tailampātā svadheti dik ||
3.5.7
strī syātkācinmṛṇālyādirvivakṣāpacaye yadi | laṅkā śephālikā ṭīkā dhātakīpañcikāḍhakī ||
3.5.8
sidhrakā sārikā hikkā prācikolkā pipīlikā | tindukī kaṇikā bhaṅgiḥ suraṅgāsūcimāḍhayaḥ ||
3.5.9
picchā vitaṇḍā kākiṇyaścūrṇiḥ śāṇī druṇī darat | sātiḥ kanthā tathāsandī nābhī rājasabhāpi ca ||
3.5.10
jhallarī carcarī pārī horā laṭvā ca sidhmalā | lākṣā likṣā ca gaṇḍūṣā gṛdhrasī camasī masī ||
3.5.11
puṃstve sabhedānucarāḥ saparyāyāḥ surāsurāḥ | svargayāgādrimeghābdhi dru kālāsiśarārayaḥ ||
3.5.12
karagaṇḍoṣṭhadordantakanṭhakeśanakhastanāḥ | ahnāhāntāḥ kṣveḍabhedā rātrāntāḥ prāgasaṃkhyakāḥ ||
3.5.13
śrīveṣṭādyāśca niryāsā asannantā abādhitāḥ | kaśerujatuvastūni hitvā turuvirāmakāḥ ||
3.5.14
kaṣaṇabhamaropāntā yadyadantā amī atha | pathanayasaṭopāntā gotrākhyāścaraṇāhvayāḥ ||
3.5.15
nāmnyakartari bhāve ca ghañ jabnaṅṇa ghāthucaḥ | lyuḥ kartarīmanicbhāve ko ghoḥ kiḥ prāditonyataḥ ||
3.5.16
dvandve’śvavaḍavāvaśvavaḍavā na samāhṛte | kāntaḥ sūryenduparyāyapūrvo’yaḥ pūrvako.pi ca ||
3.5.17
vaṭakaścānuvākaśca rallakaśca kuḍaṅgakaḥ | puṅkho nyūṅkhaḥ samudraśca viṭapaṭṭadhaṭāḥ khaṭāḥ ||
3.5.18
koṭṭāraghaṭṭahaṭṭāśca piṇḍagoṇḍapicaṇḍavat | gaḍuḥ karaṇḍo laguḍo karaṇḍaśca kiṇo ghuṇaḥ ||
3.5.19
dṛtisīmantaharito romanthodgīthabudbudāḥ | kāsamardo’rbudaḥ kundaḥ phenastūpau sayūpakau ||
3.5.20
ātapaḥ kṣatriye nābhiḥ kuṇapakṣurakedarāḥ | pūrakṣurapracukrāśca golahiṅgulapudgalāḥ ||
3.5.21
vetālabhallamallāśca purāḍāśo’pi paṭṭiśaḥ | kulmāṣo rabhasaścaiva sakaṭāhaḥ patadrahaḥ ||
3.5.22
dvihīne’nyacca khāraṇyaparṇaśvabhrahimodakam | śītoṣṇamāṃsarudhiramukhākṣidraviṇaṃ balam ||
3.5.23
phalahemaśulbalohasukhaduhkhaśubhāśubham | jalapuṣpāṇi lavaṇaṃ vyañjanānyanulepanam ||
3.5.24
koṭyāḥ śatādisaṃkhyānyā vā lakṣā niyutaṃ ca tat | dvayaṣkamasisusannantaṃ yadanāntamakartari ||
3.5.25
trāntaṃ salopadhaṃ śiṣṭaṃ rātraṃ prāksaṃkhyayānvitam | pātrādyadantairekārtho dvigurlakṣyānusārat...
3.5.26
dvandvaiktvāvyayībhāvau pathaḥ saṃkhyāvyayātparaḥ | śaḍyāśchāyā bahūnāṃ cedvicchāyaṃ saṃhatau sab...
3.5.27
śālārthāpi parā rājāmanuṣyārthādarājakāt | dāsīsabhaṃ nṛpasabhaṃ rakṣassabhamimā diśaḥ ||
3.5.28
upajñopakramāntaśca tadāditvaprakāśane | kopajñakopakramādi kanthośīnaranāmasu ||
3.5.29
bhāve na ṇakacidbhyo’nye samūhe bhāvakarmaṇoḥ | adantapratyayāḥ puṇyasudinābhyāṃ tvahaḥ paraḥ ||
3.5.30
kriyāvyayānāṃ bhedakānyekatve’pyukthatoṭake | cocaṃ picchaṃ gṛhasthūṇaṃ tirīṭaṃ marma yojanam ||
3.5.31
rājasūyaṃ vājapeyaṃ gadyapadye kṛtau kaveḥ | māṇikyabhāṣyasindūracīracīvarapiñjaram ||
3.5.32
lokāyataṃ haritālaṃ vidalasthālabāhlikam | punnapuṃsakayoḥ śeṣo’rdharcapiṇyākakaṇṭakāḥ ||
3.5.33
modakastaṇḍakaṣṭaṅkaḥ śāṭakaḥ karpaṭo’rbudaḥ | pātakodyogacarakatamālāmalakā naḍaḥ ||
3.5.34
kuṣṭhaṃ muṇḍaṃ śīdhu bustaṃ kṣveḍitaṃ kṣemakuṭṭimam | saṃgamaṃ śatamānārmaśambalāvyayatāṇḍavam ||
3.5.35
kaviyaṃ kandakārpāsaṃ pārāvāraṃ yugandharam | yūpaṃ pragrīvapātrīve yūṣaṃ camasacikkasau ||
3.5.36
ardharcādau ghṛtādīnāṃ puṃstvādyaṃ vaidikaṃ dhruvam | tannoktamiha loke’pi taccedastyastu śeṣavat ||
3.5.37
strīpuṃsayorapatyāntā dvicatuṣṣaṭpadoragāḥ | jātibhedāḥ pumākhyāśca strīyogaiḥ saha mallakaḥ ||
3.5.38
ūrmirvarāṭakaḥ svātirvarṇako jhāṭalirmanuḥ | mūṣā sṛpāṭī karkandhūryaṣṭiḥ śāṭī kaṭī kuṭī ||
3.5.39
strīnapuṃsakayorbhāvakriyayoḥ vyañ kvacicca vuñ | aucityamaucitī maitrī maitryaṃ vuñ prāgudāhṛtaḥ ||
3.5.40
ṣaṣṭhyantaprākpadāḥ senāchāyāśālāsurāniśāḥ | syādvā nṛsenaṃ śvaniśaṃ gośālamitare ca dik ||
3.5.41
ābannantottarapado dviguścāpuṃsi naśca lup | trikhaṭvaṃ ca trikhaṭvī ca tritakṣaṃ ca tritakṣyapi ||
3.5.42
triṣu pātrī puṭī vāṭī peṭī kuvaladāḍimau | paraṃ liṅgaṃ svapradhāne dvandve tatpuruṣe’pi tat ||
3.5.43
arthāntāḥ prādyalamprāptāpannapūrvāḥ paropagāḥ | taddhitārtho dviguḥ saṃkhyāsarvanāmatadantakāḥ ||
3.5.44
bahurvrīhiradiṅnāmnāmunneyaṃ tadudāhṛtam | guṇadravyakriyāyogopādhayaḥ paragāminaḥ ||
3.5.45
kṛtahkartaryasaṃjñāyāṃ kṛtyāḥ kartari karmaṇi | aṇādyantāstena raktādyarthe nānārthabhedakāḥ ||
3.5.46
ṣaṭsaṃjñakāstriṣu samā yuṣmadasmattiṅvyayam | paraṃ virodhe śeṣaṃ tu jñeyaṃ śiṣṭaprayogataḥ ||